Józef Zelkowicz

Publicysta i archiwista getta łódzkiego
30.11.-0001 30.11.-0001 Konstantynów Łódzki

Biografia

Józef Zelkowicz urodził się w 1897 roku w Konstantynowie Łódzkim w zamożnej rodzinie chasydzkiej. W młodości uczęszczał do jesziw w Koźminku i Błaszkach, a w wieku 18 lat otrzymał tytuł rabina, jednak nie objął tego stanowiska. Podczas I wojny światowej zajmował się handlem, a następnie ukończył seminarium nauczycielskie i pracował jako nauczyciel w Lutomiersku.

W 1920 roku zadebiutował literacko w czasopiśmie „Żołnierz Polski” i walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1922 przeniósł się do Łodzi, gdzie pracował jako buchalter. Pod wpływem Mosze Bordersona zaczął publikować w języku jidysz, pisząc opowiadania, humoreski i reportaże dla wielu czasopism żydowskich w Polsce i za granicą. Był także reżyserem teatralnym i współpracował z teatrami „Ararat” i „Azazel”.

Zaangażował się w działalność YIVO, dla której przygotował około 50 tysięcy haseł dotyczących żydowskich gmin. Był współzałożycielem koła naukowego w Łodzi i prowadził badania nad folklorem. Po utworzeniu getta łódzkiego podjął się dokumentowania losów społeczności żydowskiej, pracując w archiwum Judenratu i ucząc języka jidysz.

Jego życie zostało przerwane w 1944 roku, gdy został deportowany do Auschwitz-Birkenau, gdzie zginął. Pozostawił po sobie cenne notatki z getta, które są ważnym świadectwem tamtych czasów.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Przygotowanie około 50 tysięcy haseł dla YIVO dotyczących żydowskich gmin
Opublikowanie notatek z getta łódzkiego 1941-1944
Praca nad monografiami gmin żydowskich w Konstantynowie Łódzkim i Lutomiersku
Dokumentacja życia w getcie łódzkim jako członek archiwum Judenratu

Ciekawostki

Otrzymał tytuł rabina w wieku 18 lat, ale nigdy nie pełnił tej funkcji
Pisał dla nowojorskiego „Forverts” i innych zagranicznych pism
Zagubione zostały losy jego kolekcji haseł YIVO oraz książki o żydowskiej medycynie ludowej

Udostępnij